Το στοίχημα
– «Ξέρεις ποια είναι η διαφορά ανάμεσα σε μια κυρία και μια πλανόδια πωλήτρια λουλουδιών;»
– «Όχι»
– «Ο τρόπος που της φέρονται οι άλλοι!»
Δεν θυμάμαι αν αυτές ήταν οι ακριβείς λέξεις του Μπέρναρντ Σω, ξέρω όμως ότι αυτή ήταν η ουσία του Πυγμαλίωνα. Θα μου πείτε τώρα ποιος είναι ο κυρ Πυγμαλίωνας;
Ορθώς!
Εχθές λοιπόν έκλεισα την τελευταία σελίδα του βιβλίου «Πυγμαλίων», έργο του Μπέρναρντ Σω. Αν και γράφτηκε πριν από έναν αιώνα περίπου, διατηρεί μια παράξενη φρεσκάδα.
Η ιστορία είναι φαινομενικά, απλή. Ένας καθηγητής φωνητικής (Χένρι Χίγκινς) βάζει ένα τολμηρό στοίχημα. Υποστηρίζει ότι μπορεί να πάρει μια νεαρή πλανόδια πωλήτρια λουλουδιών (Ελάιζα Ντούλιτλ) και μέσα σε λίγους μήνες να την παρουσιάσει ως κυρία της υψηλής κοινωνίας χωρίς όμως να αλλάξει ούτε την καταγωγή ούτε την εμφάνισή της.
Θα αλλάξει μόνο τον τρόπο που μιλά, τον τρόπο που στέκεται, τον τρόπο που βλέπει τον εαυτό της και ίσως το σημαντικότερο, τον τρόπο που θα τη βλέπουν οι άλλοι.
Το στοίχημα κερδίζεται. Η νεαρή γυναίκα διαπρέπει στα πλέον αριστοκρατικά σαλόνια του Λονδίνου. Εκείνοι που πριν θα την προσπερνούσαν αδιάφορα, τώρα την αντιμετωπίζουν με σεβασμό κι εκτίμηση.
Μάλλον εκεί βρίσκεται η μεγαλοφυΐα του συγγραφέα. Δεν έγραψε ένα έργο για τη σωστή προφορά, έγραψε ένα έργο για τη δύναμη της αντίληψης.
Για το πόσο διαφορετικά συμπεριφερόμαστε απέναντι σε οτιδήποτε θεωρούμε πως έχει αξία. Για το πόσο διαφορετικά μας αντιμετωπίζουν οι άλλοι όταν αρχίσουμε πρώτοι εμείς να πιστεύουμε στον εαυτό μας.
Έκλεισα το βιβλίο και για αρκετή ώρα έμεινα σιωπηλός. Δεν σκεφτόμουν την Ελαϊζα μα ούτε και τον Χίγκινς.
Αναρωτήθηκα αν αυτό το στοίχημα θα μπορούσε να κερδηθεί κι έξω από τις σελίδες ενός βιβλίου.
Όχι από έναν άνθρωπο αλλά από μια γειτονιά, από ένα χωριό, από μια πόλη, από έναν ολάκερο τόπο.
Αν κάποιος αποφάσιζε να τον αντιμετωπίσει όχι όπως είναι σήμερα, αλλά όπως θα μπορούσε να γίνει! Αν έπαυε να μετρά μόνο τις αδυναμίες, αν σταματούσε την ασέλγεια επάνω του κι άρχιζε να ανακαλύπτει τις δυνατότητές του;
Αν αντί να τον χαρακτηρίζει μίζερο, επαρχιακό ή καταδικασμένο, του έδινε λόγους να πιστέψει ότι μπορεί να σταθεί με αυτοπεποίθηση απέναντι σε οποιονδήποτε;
Άραγε θα άλλαζε μόνο η εικόνα του; Για σκεφθείτε το λίγο…
Θα άλλαζε μόνο η εικόνα του ή θα άλλαζε κι ο ίδιος;
Δεν έχω ακόμη απάντηση.
Έχω όμως την υποψία ότι κάθε μεγάλη αλλαγή ξεκίνησε από ένα στοίχημα, από κάποιον που τόλμησε να πιστέψει σε κάτι τη στιγμή που όλοι οι υπόλοιποι ήταν βέβαιοι πως δεν γίνεται.
Εσύ…;
Βάζεις στοίχημα;
